Kur Değerleme

Menüde: Finans & Muhasebe › Kur DeğerlemePaket: Genel Muhasebe

Ne işe yarar

Dönem sonunda dövizli bakiyeleriniz (cari, kredi, kasa/banka, çek/senet, vadeli mevduat, avans ve depozitolar) defterde işlem günkü kurla durur. Bu ekran her kalemin açık döviz bakiyesini kapanış kuruyla çarpıp defterdeki TL ile karşılaştırır ve aradaki gerçekleşmemiş kur farkı için muhasebe fişi oluşturur: kâr kambiyo kârına, zarar kambiyo zararına gider. Fark daha önce tanınmışsa yalnız dönemin yeni farkı yazılır (çift sayım olmaz). Ekran Dönem Sonu Kur Değerleme başlığını taşır.

Kimler kullanır

Muhasebe müdürü ve muhasebe personeli. Roller ekranında:

Genel Muhasebe (Defter) sayfası, Görüntüle: tabloyu görme.
Genel Muhasebe · Manuel Fiş Girişi, Ekle: GL’e postala ve Dönemi toplu değerle.
Genel Muhasebe · Ters Kayıt, Ekle: Çevir (değerlemeyi geri alma). Görev ayrımı için postalayan ve geri alan farklı kişiler olabilir.

Ön koşullar

Aktif firma ve şube seçili olmalı.
Dönem sonu tarihi için teyitli kapanış kuru tanımlı olmalı: Döviz Kurları. Ekran, firma politikasında seçilen kur kolonunu ve yasal kaynağı kullanır; başka kolona ya da kaynağa kaymaz.
Fiş için mali dönem açık olmalı; hesap planında kambiyo kâr/zarar (646/656) ve kalem hesapları eşlenmiş olmalı: Hesap Planı.
Parametreler: (a) Ayarlar › Parametreler › Döviz & Kur › Döviz değerleme politikası (firma): hangi kur kolonunun (döviz alış/satış, efektif alış/satış) kullanılacağı ve dönem başı ters kayıt tercihi; bu bir firma politikasıdır ve ikinci bir kullanıcı onaylar (Döviz değerleme politikası). (b) Ayarlar › Parametreler › Döviz & Kur › Dönem sonu döviz değerleme — yasal kurallar (yasal kurallar). Politika seçilmemiş, onaysız ya da yasal kural eksik/teyitsizse ilgili kalemler değerlenmez ve satırda gerekçe yazılır.

Adım adım

Kur Değerleme ekranını açın.
Yıl ve Ay seçip Hesapla düğmesine basın (varsayılan, şubenin bugünündeki ay). ↻ Yenile tabloyu tazeler. Dönem sonu tarihi ayın son günüdür.
Üstteki süzgeç düğmeleriyle kalemleri daraltın: Tümü, Cari, Döviz Kredi, Döviz Kasa/Banka, Sipariş ve yatırım avansları, Depozito ve teminat, Personel ve iş avansları.
Tabloyu inceleyin: Kalem Türü, Cari, Döviz, Açık Bakiye (Döviz), Defter TL, Kur kolonu, Kapanış Kuru, Fark (TL). Fark pozitifse (kâr) yeşil, negatifse (zarar) kırmızı görünür.
Tek kalem için satırdaki GL’e postala düğmesine basın ve onaylayın (“Bu cari için gerçekleşmeyen kur farkı fişi postalansın mı?”). “Kur farkı fişi postalandı: … ₺” çıkar; satırda Postalandı rozeti görünür. Aynı dönem ve aynı kalem ikinci kez postalanamaz.
Tüm kalemleri bir seferde değerlemek için Dönemi toplu değerle düğmesine basın. Onay penceresi postalanacak kalem sayısını söyler; kuru olmayan kalemler atlanır ve atlananların sayısı sonuç mesajında yazılır (“Teyitli kuru olmadığı için atlanan: N”).
Dönem başında değerlemeyi geri almak için satırdaki Çevir düğmesine basın ve onaylayın (“Bu değerleme sonraki dönem başında ters kayıtla çevrilsin mi?”). Karşı işaretli bir fiş oluşur, satır Çevrildi olur; sonraki ay yeniden değerlenir. Firma politikası ters kayda izin vermiyorsa düğme pasiftir ve gerekçe ipucunda yazar (“Politika seçilmedi”).

Çok döviz (USD, EUR, GBP) ve kur yoksa

Tablo yalnız TL dışındaki kalemleri listeler; her satır kendi dövizinde açık bakiyesini ve o dövizin kapanış kurunu gösterir.

Teyitli kapanış kuru yoksa: Kapanış Kuru sütununda Kur yok rozeti görünür, satırın sağında “Teyitli kur yok — fail-closed” yazar ve GL’e postala düğmesi çıkmaz. Üstte “Teyitli kapanış kuru olmayan kalem sayısı — bunlar değerlenmez (fail-closed): N” uyarısı çıkar. Uydurma kur kullanılmaz. Çözüm: Döviz Kurları ekranında o dövizin dönem sonu kurunu girip teyit edin, sonra Hesapla’ya basın.
Politika/kural eksikse: Kapanış Kuru sütununda gerekçe rozeti görünür: “değerleme politikası seçilmedi”, “değerleme politikası onay bekliyor”, “yasal değerleme kuralı yok/teyitsiz/geçersiz”, “hesap eşlemesi eksik (646/656 ya da kalem hesabı)”, “değerlemeye tabi değil (defter değeri)”. Üstte uyarı ve Ayarlar › Parametreler › Döviz değerleme politikası bağlantısı çıkar.
Kredinin kayıt kuru yoksa: O kredi satırında “Kredinin gerçek kayıt kuru eksik veya geçersiz; önce kayıt kurunu doğrulayın.” gerekçesi görünür; diğer kalemler etkilenmez.
Kayıtta saklanan değer: Fişte kullanılan kapanış kuru ve kur kolonu değerleme kaydıyla saklanır; sonradan kur değişse yazılmış fiş yeniden hesaplanmaz, düzeltme için Çevir kullanılır.

Alanlar

Alan	Anlamı	Zorunlu mu
Yıl / Ay	Değerlenecek dönem	Evet
Kalem Türü	Cari, Döviz Kredi, Döviz Kasa/Banka, Verilen avans, Alınan avans, Depozito ve teminat, Personel avansı (196), İş avansı (195), Faturası gelmemiş mal (329.01). Döviz çek/senet kalemleri bu sütunda NegotiableInstrument, döviz vadeli mevduat kalemleri TimeDeposit olarak İngilizce özgün adlarıyla görünür (Türkçe etiketleri tanımlı değildir)	Salt okunur
Açık Bakiye (Döviz)	Dönem sonunda dövizdeki açık tutar	Salt okunur
Defter TL	Defterde o bakiyenin TL karşılığı	Salt okunur
Kur kolonu	Politikada seçilen kur türü (Merkez (gösterge), Döviz alış, Döviz satış, Efektif alış, Efektif satış)	Salt okunur
Kapanış Kuru	Dönem sonu teyitli kur	Salt okunur
Fark (TL)	Açık bakiye × kapanış kuru − defter TL − daha önce tanınan fark	Salt okunur

Sık hatalar ve mesajları

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
“Aktif firma/şube seçili değil.”	Üst çubuktan firma ve şubeyi seçin.
“Açık döviz bakiyesi yok” / “Bu firmada değerlenecek TL-dışı cari bakiyesi bulunamadı.”	Değerlenecek dövizli kalem yok.
“Bu işlem için yazma yetkiniz yok.”	Roller ekranında Manuel Fiş Girişi veya Ters Kayıt için Ekle yetkisi isteyin.
“Teyitli kapanış kuru olmayan kalem sayısı — bunlar değerlenmez (fail-closed): N”	Dönem sonu kurunu girip teyit edin.
“Döviz değerleme politikanızı seçin: KKTC mevzuatı resmî kur tablosunun hangi kolonunun (döviz alış/satış, efektif alış/satış) kullanılacağını belirlemez; bu bir firma muhasebe politikasıdır ve ikinci bir kullanıcı onaylar.”	Ayarlar › Parametreler › Döviz değerleme politikası bağlantısından politikayı seçtirip onaylatın.
“Yasal kural ya da firma değerleme politikası eksik/onaysız olduğu için değerlenmeyen kalem sayısı (fail-closed): N”	Yasal kurallar ve politika satırlarını tamamlayın.
“Postalanacak kalem yok (hepsi postalanmış, farkı sıfır veya kuru yok).”	Yapılacak değerleme kalmadı.
“Ters kayıt firma döviz değerleme politikasına bağlıdır (seçilmemiş, onaysız ya da ‘hayır’). Mevzuat dönem başı ters kaydı ne yasaklar ne öngörür.”	Politikada ters kaydı etkinleştirin ya da değerlemeyi olduğu gibi bırakın.
“Firmanın döviz değerleme politikası izleyen dönem başı ters kaydını öngörmüyor; defter değeri yeni kurla taşınır.”	Ters kayıt politikada kapalı.
“Kayıt süresini aşan fiş, gecikmenin özrü/nedeni yazılarak açıkça geç kayıt olarak onaylanmadıkça kaydedilmez (VUY m.148).”	Fiş tarihi kayıt süresini aşmış; açılan pencerede gecikme gerekçesini yazıp onaylayın (Kayıt gecikmesi).
“Bu mevduat için vade tarihinden sonraki bir dönemde kur değerlemesi var; önce o değerlemeyi ters çevirin.”	İlgili değerlemeyi Çevir ile geri alın.
“Evrak … bilanço gününden sonra (…) tasfiye edilmiş ya da vadesi virmanlanmış; geçmiş tarihli kur değerlemesi yapılamaz.”	Önce sonraki tasfiye işlemini geri alın.