Parametreler mantığı

Bu, bilgi bankasının en önemli sayfasıdır. Modül sayfalarındaki Ön koşullar bölümlerinde “Parametreler” dendiğinde burada anlatılan düzen kastedilir.

Temel kural

BSU One hiçbir oranı, eşiği, gün ya da yaş sınırını, katsayıyı, kesim tarihini veya yuvarlama kuralını programın içine gömmez. Bunların hepsi Ayarlar altındaki Parametre Merkezi’nde tarih aralıklı satırlar olarak tutulur. Bir satırda şunlar bulunur:

Geçerlilik: başlangıç tarihi ve son geçerli gün. Bitişi olmayan satırın bitişinde “açık” yazar.
Değerler: oran, eşik ya da kural alanları.
Kaynak / dayanak: değerin dayandığı Resmî Gazete sayısı, yasa ya da kararname maddesi, kurum yazısı gibi bir açıklama. Kaynaksız satır kaydedilemez.
Teyit durumu: Teyitli ya da Taslak.

Bir işlem bir değere ihtiyaç duyduğunda program işlem tarihinde geçerli satırı okur. Değer, tarih aralığına göre seçildiği için geçmiş tarihli bir belge o tarihte yürürlükte olan değerle, bugünkü belge bugünkü değerle hesaplanır.

Üç sonuç

Yeni dönem, yeni satır demektir. Bir oran değiştiğinde eski satırın üzerine yazılmaz; yeni başlangıç tarihli yeni satır eklenir, eski satır tarihçe olarak kalır. Teyitli ya da kullanılmış bir satır yerinde değiştirilemez (“Teyitli ya da bordroda kullanılmış parametre satırı yerinde değiştirilemez; yeni tarihli dönem açın.”).
Değer yoksa işlem durur. Geçerli satır bulunamazsa, birden çok satır çakışıyorsa ya da satır teyitsizse program uydurma bir oran kullanmaz; işlemi açık bir mesajla durdurur. Mesajlar aşağıda listelenmiştir.
Kayıt kullandığı değeri saklar. Belge, bordro ya da fiş hesaplandığı anda kullandığı değeri kendi içinde saklar. Sonradan yeni oran eklense bile eski kayıt yeni oranla yeniden hesaplanmaz. Ekranda bu şu cümlelerle görünür: “Hesaplanmış kayıtlar yeniden hesaplanmaz.” ve “Kayıtlı belge kendi kuralını korur.”

Ekranda nasıl görünür

Ayarlar › Parametre Merkezi ekranını açın (Sistem Ayarları içindeki kart ya da menü araması). Hata mesajlarında bu ekran “Ayarlar › Parametreler” diye anılır; ekranın başlığı Parametre Merkezi’dir. Ekranı görmek için yönetici olmanız ya da Ayarlar veya Ayarlar · Parametreler sayfasında Görüntüle izninizin bulunması gerekir.

Parametre Merkezi

Sol gezinti parametreleri konuya göre gruplar: Özet, Vergi & KDV, Stopaj, Döviz & Kur, Bordro & SG, Puantaj, İzin, İşyeri, Amortisman, Muhasebe & Kapanış, Belge & Beyan, Finans, Restoran, İşletme eşikleri, Satın Alma. Marine grubu yalnız Marine paketi açık olan firmalarda görünür. Her grubun içinde tablo sekmeleri vardır; sayfa adresine ?tab= ile bir tablo adı eklenerek doğrudan açılabilir.
Özet sekmesi (Tüm parametreler) kategorileri kayıt sayılarıyla listeler. Teyit takibi olan kategorilerde “n / m doğrulandı” rozeti görünür; hepsi teyitliyse yeşil, hiçbiri teyitli değilse gri, arası sarıdır. Satırdaki Aç düğmesi parametreyi yöneten ekrana götürür. Teyitsiz satır varsa sayfanın üstünde “Bazı mevzuat parametreleri resmî kaynakla DOĞRULANMAMIŞ …” uyarısı çıkar.
Tablo sekmelerinin çoğu ortak bir panelle çizilir. Sütunlar: Kapsam, Ülke, Geçerlilik, tabloya özgü değer sütunları, Köken, Kaynak / dayanak, Doğrulama (Teyitli ya da Taslak), Kullanım, Giren / zaman. Bugün yürürlükte olan satırda Geçerli rozeti bulunur. Köken sütunu satırın ürünle birlikte geldiğini (Platform tohumu) ya da firmanız tarafından girildiğini (Kiracı) gösterir. Geçmişi göster kutusu süresi dolmuş satırları da listeler.
Satırdaki Geçmiş bağlantısı o satırın denetim kaydını (kim, ne zaman, ne yaptı) açar.
Bazı tablolar henüz bu panele taşınmamıştır; onlar için sayaç ve mevcut yönetim ekranına giden Aç bağlantısı gösterilir ve “Bu tablolar sonraki dilimde bu ekrana taşınacak; şimdilik mevcut ekrandan yönetilir.” notu çıkar. Ülke KDV oranları gibi ürünle birlikte gelen satırlar BSU One tarafından güncellenir; firmaya özel oran için ilgili oran tanımlarını kullanın.

Yeni dönem nasıl eklenir

Bu işlem için Ayarlar · Parametreler sayfasında Ekle izni gerekir. Örnek olarak Döviz & Kur › Elle kur sapma eşikleri tablosunu kullanıyoruz; aynı adımlar panelli tüm tablolar için geçerlidir.

Parametre Merkezi’ni açın, sol gezintiden Döviz & Kur grubunu, ardından Elle kur sapma eşikleri sekmesini seçin.
Tablonun sağ üstündeki Yeni dönem düğmesine basın. Sağdan bir form açılır.
Kapsam listesinden satırın hangi seri için olduğunu seçin (bazı tablolarda tek seçenek vardır).
Geçerlilik başlangıcı tarihini seçin. Bu, yeni değerin ilk geçerli olduğu gündür.
Değer alanları, serinin son satırındaki değerlerle dolu gelir; değiştirin. Alan adında (%) yazan alanlara oran değil yüzdelik sayıyı yazarsınız. Zorunlu alanlar yıldızlıdır; her alanın altındaki ipucu ne anlama geldiğini söyler.
Kaynak / dayanak alanını doldurun (zorunlu): Resmî Gazete sayısı, yasa ya da kararname maddesi veya kurum yazısı tarih ve sayısı.
Formun altındaki önizleme planı gösterir. Yeni dönem önceki açık dönemin ertesi gününden başlıyorsa “Önceki açık dönem … tarihinde (son gün) kapanacak.” yazar; çakışma ya da boşluk varsa kırmızı uyarı çıkar ve Taslak olarak kaydet düğmesi pasif kalır.
Taslak olarak kaydet’e basın. Satır Taslak rozetiyle tabloya girer. Kaydedilen satır teyitsiz doğar; teyidini girenden farklı bir yetkili verir.

Bir satır hatalı girildiyse ya da teyidi geri çekildiyse satırdaki Bu aralığı düzelt düğmesini kullanın. Aynı tarihlerle, kaynaklı yeni bir satır açar; eski satır tarihçe olarak kalır, eski satırın değerleri ve onaylı fişler değişmez, o aralıktaki taslak fişler yeniden hesap ister.

Teyit ne anlama gelir

Yeni satır Taslak doğar. Teyit et düğmesini yalnız Ayarlar · Parametreler sayfasında Onayla izni olan kullanıcı görür. Dört göz ilkesi gereği satırı giren kişi kendi satırını teyit edemez; teyidi başka bir yetkili verir. Teyit edilen satır Teyitli rozeti alır ve yerinde değiştirilemez.

Teyitsiz satır resmî hesapta kullanılmaz. Üretim bordrosu ve kesinleşen belgeler yalnız teyitli satırla hesaplanır. Teyitsiz satır yüzünden işlem durursa mesaj bunu söyler.
Teyit, satırın kaynağa bağlandığını ve ikinci bir kişi tarafından kontrol edildiğini gösterir. Teyit, mali müşavirin ya da ilgili kurumun onayı yerine geçmez. Oranların doğruluğunu mali müşavirinize ve resmî yayınlara karşı kontrol etmek sizin sorumluluğunuzdadır.
Ürünle birlikte gelen (Platform tohumu) satırların teyit durumunu Özet sekmesinden kontrol edin. Satırı kimin girdiği denetim kaydında yoksa o satır teyit edilemez (“Bu dönemi kimin girdiği denetim izinde yok; dört göz kanıtı eksik olduğu için teyit edilemez. Yeni dönem satırı girin.”); bu durumda kaynağıyla yeni bir dönem satırı girin.

Değer yoksa ne olur

Program eksik değeri tahmin etmez; aşağıdaki gibi mesajlarla durur. Çözüm hepsinde aynıdır: mesajın gösterdiği tabloyu açın, işlem tarihi için tek, kaynaklı ve teyitli bir satır olduğundan emin olun; yoksa yeni dönem ekleyin ve ikinci bir yetkiliye teyit ettirin.

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
”…: … için tek bir KDV oranı satırı yok. Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV alanını kontrol edin.”	İşlem tarihi için KDV oranı satırı eksik ya da birden çok. Vergi & KDV grubunu kontrol edin.
”…: … tarihinde yürürlükteki KDV oranı satırı teyitli değil; resmî belgede kullanılamaz. Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV’de satırı teyit edin.”	Satır var ama Taslak. Başka bir yetkiliye Teyit et yaptırın.
“Geçerli KDV faaliyet/standart bandı eksik. Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV alanını kontrol edin.”	Varsayılan KDV bandı tanımlı değil.
“Aktif firmanın/şubenin ülkesi tanımlı değil; resmî KDV oranı çözülemez … Firma ya da şube kartında ülkeyi seçin.”	Ülke yoksa oran bulunamaz; Firma ve şube sayfasındaki ülke seçimini yapın.
”… tarihi için tek ve kaynaklı belge yuvarlama kuralı yok; belge hesaplanamaz. Ayarlar › Parametreler › Belgeler › Belge yuvarlama alanını kontrol edin.”	Belge yuvarlama kuralı eksik. Belge & Beyan grubunda Belge yuvarlama sekmesini kontrol edin.
“Tarihli vergi yuvarlama kuralı eksik veya geçersiz. Ayarlar › Parametreler › Muhasebe & Kapanış alanını kontrol edin.”	Muhasebe & Kapanış grubunu kontrol edin.
“Bordro parametresi eksik veya geçersiz: …. Ayarlar › Parametreler alanını kontrol edin.”	Bordro hesabı için gerekli satır eksik; Bordro & SG grubuna bakın.
“Bu tarih için tek ve kaynaklı elle kur sapma eşiği yok; elle kur kullanılamaz. Ayarlar › Parametreler › Döviz & Kur alanını kontrol edin.”	Kasada elle kur girmek için eşik satırı gerekir.
“Bu dönem için tek, kaynaklı ve teyitli Ba/Bs eşiği yok. Ayarlar › Parametreler › Vergi & KDV alanını kontrol edin.”	Beyan eşiği satırı eksik.

Parametre ekranındaki kendi hataları:

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
“Kaynak / dayanak zorunlu.”	Kaynak alanını doldurun.
“Çakışma: önceki dönem kapalı; yeni dönem … tarihinde başlamalı.” / “Boşluk: yeni dönem … tarihinde başlamalı, aradaki günler parametresiz kalır.”	Başlangıç tarihini mesajdaki tarihe getirin.
“Yeni dönem en son dönemin başlangıcından (…) sonra başlamalı.”	Başlangıç tarihi son satırın başlangıcından sonra olmalı.
“Geçersiz ya da eksik değer: ….”	Belirtilen alanı kontrol edin.
“Dönemi giren kullanıcı kendi satırını teyit edemez (dört göz).”	Başka bir yetkiliye teyit ettirin.
“Bu işlem için Parametreler yetkiniz yok (…).”	Ayarlar · Parametreler sayfasında ilgili izni (Ekle ya da Onayla) isteyin.
”… ve sonrası için onaylı bordro bu satırla hesaplandı; daha ileri bir başlangıç seçin.”	Bordroda kullanılmış bir dönemi geriye doğru değiştiremezsiniz.
“Platform parametresini yalnız … değiştirebilir.”	Bu satır ürünle gelir; değişiklik gerekiyorsa bizimle iletişime geçin.

Hangi ekran bunu nasıl kullanır

Yönetim Panosu’ndaki Aylık Satış kartı gibi bazı hesaplar da parametre okur: kartın hangi belgeleri, KDV dahil ya da hariç saydığı Finans › Aylık satış tanımı (pano ve rapor) tablosundan gelir. Tanım yoksa kartta uyarı çıkar ve parametre tablosuna bağlantı verilir. Ayrıntı için Yönetim Panosu sayfasına bakın.