Hakedişler

Menüde: İnşaat & Taahhüt › HakedişlerPaket: İnşaat / Taahhüt

Ne işe yarar

Hakedişler ekranı, aktif bir sözleşmenin dönem dönem hakedişini hazırladığınız çalışma alanıdır. Hakediş tutarı, sözleşmenin yayınlanmış keşif birim fiyatları ile onaylı metraj kümülatif miktarlarından hesaplanır; teminat, avans mahsubu ve resmî kesintiler (KDV, stopaj, tevkifat) eklenir ve Net Ödenecek / Tahsil tutarı çıkar. Aynı ekranda hakedişin onay zinciri, muhasebeleşmesi, faturalanması, ödenmesi, ters kaydı ve itirazları yönetilir.

Kimler kullanır

Hakediş hazırlayan teknik ofis personeli, teknik incelemeyi yapan kontrol mühendisi, onaylayan yetkili, finans onayı veren ve muhasebeleştiren finans personeli.
Yetkiler iki sayfa üzerinden verilir (Roller ekranı):
- İnşaat / Taahhüt: hakediş açma, hesaplama, sunma için Ekle veya Düzenle; teknik inceleme, iade, iptal ve itiraz için Düzenle; onaylama için Onayla; ekranı görmek için Görüntüle.
- Hakediş: finans onayı ve muhasebeleştirme için Onayla; avans ve teminat kaydı, faturalandı/ödendi işaretleri ve kapatma için Düzenle; ters kayıt için hem İnşaat / Taahhüt hem Hakediş sayfalarında Onayla.
Görevler ayrılığı: Metrajı girenler hakedişi onaylayamaz; hakedişi onaylayan aynı hakedişe finans onayı veremez; metrajı girenler finans onayı da veremez.

Ön koşullar

İnşaat / Taahhüt paketi açık (hakediş bu pakete bağlı gelir); üst çubukta firma ve şube seçili.
Hakediş yalnız Aktif sözleşme için açılır (Sözleşmeler).
Dönemin metrajı onaylanmış olmalı (Metraj). Hesap, dönem numarası hakedişin dönem numarasına eşit veya küçük olan onaylı metraj defterlerini kullanır; hiç onaylı defter yoksa miktar sıfır sayılır.
Hakediş hesabı merkez düğümde yapılır; şube düğümünde hakediş yazılamaz.
Parametreler: Hakedişte KDV her zaman, stopaj ve KDV tevkifatı ise ilgili kutu işaretlenirse resmî bileşen olarak hesaplanır. Bunların oranı, matrahı ve yuvarlaması Yasal Kural Kümeleri ekranında Yayında durumundaki, yürürlük tarihi hakediş tarihini kapsayan satırdan okunur. Satır, hakedişin işveren tipine göre aranır: sözleşme rejimi kamu ihalesiyse Resmî daire / kamu, diğer rejimlerde Özel sektör satırı kullanılır; satır birebir bu işveren tipi için olmalıdır. Böyle bir satır yoksa o bileşen üretilmez, hakediş “yasal inceleme gerekli” işaretlenir ve finans onayı verilemez (düğme kapalı kalır). Kural, ekranda “Değer bekliyor” yer tutucusu olarak duruyorsa (değeri henüz girilmemişse) hakediş yine durur ve hangi kuralın doldurulacağını Yasal İnceleme Gerekçesi kartında adıyla bildirir.
Avans mahsubu ve teminat kesintisi, sözleşmenin en son şart sürümündeki avans ve teminat oranlarından hesaplanır. Şart sürümü kaydı yoksa ya da bu oranlar boşsa/sıfırsa ilgili bileşen (Teminat Kesintisi, Avans Mahsubu) hakedişte hiç oluşmaz; oran kendiliğinden varsayılmaz. Bu sürümdeki ekranlarda (Sözleşmeler dahil) şart sürümü ya da avans/teminat oranı giriş alanı bulunmaz; bu nedenle bu iki bileşen ekrandan girilerek açılamaz.
Fiyat farkı, sözleşme şartında fiyat farkı işaretliyse hesaplanır ve yayınlanmış fiyat farkı kuralı ile döviz sepeti kanıtı gerektirir.

Adım adım

İnşaat / Taahhüt altında Hakedişler ekranını açın.
Sözleşme listesinden sözleşmeyi seçin (liste “kod — ad (yön)” biçimindedir). Aktif sözleşme yoksa “Sözleşme yok.” görünür.
Hakedişler kartında sözleşmenin dönemleri, durumları ve tutarları listelenir. Altta Net ödenecek (iptal ve ters kayıt hariç), döviz bazında toplamı görünür; farklı dövizler toplanmaz.
Yeni dönem için Yeni Hakediş bölümünde Dönem No (varsayılan: son dönem + 1) ve Hakediş Tarihi girin. Gerekirse Gelir/Kurum Stopajı Uygulanır ve KDV Tevkifatı Uygulanır kutularını işaretleyin. Oluştur’a basın; hakediş “Taslak” açılır. Bir önceki dönem onaylanmadan (veya iptal/ters kayıt olmadan) sonraki dönem açılamaz.
Listeden hakedişe tıklayın. Üstte dönem rozeti, durum rozeti ve durumun izin verdiği düğmeler çıkar.
Hesapla’ya basın. Hakediş “Metrajlandı” olur; Dönem / Kümülatif tablosu satırları, Bileşen Özeti bileşenleri doldurur. Bir satıra tıklarsanız Seçili Satır — Hesap İzi önceki onaylı kümülatif miktarı ve hesaplamayı gösterir. Metraj, fiyat veya kural değişirse yeniden Hesapla gerekir.
Sun: hakediş “Sunuldu” olur. Sonra Teknik İncelemeye Al ile “Teknik İnceleme”ye geçirin. Düzeltme gerekiyorsa Düzeltmeye İade Et ile iade edin; düzeltip yeniden hesaplayıp sunun.
Onayla (Dondur): onay sorusunu onaylayın (“Hakediş onaylansın (certify) mı? Onaylı revizyon immutable olur…”). Hakediş “Onaylı (Certified)” olur ve değiştirilemez.
Finans Onayı: onay sorusunu verin. Dövizli hakedişte önce — kur türünü seçin — listesinden kur türünü açıkça seçin; sistem varsayılan seçmez ve hakediş tarihinin teyitli kuru hakedişe bir kez damgalanır. Hakediş “Finans Onaylı” olur.
Muhasebeleştir: muhasebe fişi yazılır, hakediş “Muhasebeleşti” olur.
Faturalandı Olarak İşaretle: hakediş “Faturalandı” olur. Bu düğme yalnız durumu işaretler; fatura belgesini oluşturmaz ve bir faturaya bağlamaz. Satış Yönetimi’ndeki hakediş faturası kaynağı yalnız Marine hakedişi için tanımlıdır; inşaat hakedişi için hakedişi bir faturaya bağlayan bir ekran bulunmaz.
Kısmi Ödeme Kaydet veya Tam Ödendi Olarak İşaretle ile tahsilat/ödeme durumunu işleyin. Tam ödemeden sonra Hakedişi Kapat.
Avans ve teminat defterleri için Avans ve Teminat Defterleri kartını kullanın: Avans Ödemesi Kaydet ve Teminat İadesi Kaydet (tutar ve tarih girerek). Kart Mahsup edilmemiş avans ve Tutulan teminat bakiyelerini gösterir.
Yanlış onaylanmış hakediş için Revizyonlar ve Hesap Kanıtı kartında Ters Kayıt Gerekçesi yazıp Ters Kayıt’a basın. Yalnız Onaylı, Finans Onaylı veya Muhasebeleşti hakedişte ve bir kez yapılır; avans ve teminat bakiyeleri geri verilir, muhasebe fişi varsa ters fiş yazılır.
Anlaşmazlık için İtirazlar kartında Gerekçe Kodu, Açıklama ve isteğe bağlı İtiraz Edilen Tutar girip İtiraz Aç’a basın; açık itirazı Çözüldü, Reddet veya Geri Çek ile kapatın.
Onaydan önce vazgeçmek için Onay Öncesi İptal Et’i kullanın; dönem numarası yeniden kullanılmaz.

Hakedişin bir adımı muhasebe fişi yazarken (muhasebeleştirme, fatura ve ödeme fişleri) fişin tarihi yasal kayıt süresini aşıyorsa kayıt hemen yapılmaz; Geç kayıt onayı penceresi açılır. Pencere kaç kaydın süreyi aştığını ve en eski belge tarihini bildirir, Gecikmenin özrü / nedeni (zorunlu) alanını ister ve Geç kayıt olarak onayla düğmesini sunar. Gerekçe, onaylayan kullanıcı ve onay zamanı değiştirilemez biçimde saklanır; pencereyi iptal ederseniz kayıt yapılmaz. Kayıt süresi Ayarlar › Parametreler › Kayıt gecikmesi sekmesindeki tarihli, teyitli satırdan okunur; satır yoksa fiş yazan adım durur.

Alanlar

Alan	Anlamı	Zorunlu mu
Sözleşme	Hakedişin kaynağı olan aktif sözleşme.	Evet
Dönem No	Hakediş dönem sırası; sıfırdan büyük, kaynak başına tekil.	Evet
Hakediş Tarihi	Hesapta kural ve kur tarihi olarak kullanılan tarih.	Evet (hesap için)
Gelir/Kurum Stopajı Uygulanır	İşaretliyse stopaj bileşeni resmî kuraldan hesaplanır.	Hayır
KDV Tevkifatı Uygulanır	İşaretliyse KDV tevkifatı bileşeni resmî kuraldan hesaplanır.	Hayır
Poz Kodu / Ölçüm Türü	Hesap satırının keşif kalemi ve ölçüm türü (birim fiyat veya götürü).	Otomatik
Dönem Miktarı / Kümülatif Miktar	Dönemde ve dönem sonuna kadar onaylı miktar.	Otomatik
Sözleşme Birim Fiyatı / Dönem Tutarı	Yayınlanmış keşif birim fiyatı ve dönem tutarı.	Otomatik
Hakediş Bileşeni / Matrah / Oran / Katsayı / Hesaplanan Tutar	Bileşen özeti: Sözleşme İmalatı, Teminat Kesintisi, Avans Mahsubu, KDV, Gelir / Kurum Stopajı, KDV Tevkifatı, Fiyat Farkı. Çıkarmalar eksi gösterilir.	Otomatik
Resmî (Published kural gerekir)	Bileşenin yayınlanmış yasal kuraldan geldiğini gösteren rozet.	Otomatik
Brüt Matrah / Net Ödenecek / Tahsil	Kesintilerden önceki ve sonraki toplam.	Otomatik
Damgalanan kur (TL)	Finans onayında hakedişe yazılan kur, tarih ve kur türü; sonradan yeniden çözülmez.	Otomatik
Hesap kanıtı	Bütünlük doğrulandı ve Saklanan girdiden yeniden hesaplanabilir gibi rozetler; onaylı hakedişin hesabı saklanır.	Otomatik

Durumlar: Taslak, Metrajlandı, Sunuldu, Teknik İnceleme, Düzeltildi, İade Edildi, Onaylı (Certified), Finans Onaylı, Muhasebeleşti, Faturalandı, Kısmen Ödendi, Ödendi, Kapalı, İhtilaflı, Onay Öncesi İptal, Ters Kayıt, Geçersiz Kılındı.

Hesap anlık görüntüsü, onaylı hakedişte kullanılan kural sürümü ve oranı saklar; kural sonradan değişse de eski hakediş yeni değerle yeniden hesaplanmaz.

Sık hatalar ve mesajları

Ekranda gördüğünüz mesaj	Anlamı / ne yapmalı
“Resmî bir bileşen için yayımlanmış kural eksik; hakediş mali olarak onaylanamaz.”	KDV, stopaj veya tevkifat için hakediş tarihini kapsayan yayınlanmış kural satırı yok. Yasal Kural Kümeleri ekranında kuralı doğrulatıp yayınlatın, sonra Hesapla.
“Resmî bileşen için Published kural eksik; hakediş resmî olarak nihai onaylanamaz (yapısal hesap yine oluşur).”	Aynı durumun hesap sonrası bilgi mesajıdır; ekrandaki Yasal İnceleme Gerekçesi kartı hangi bileşenin bloke olduğunu söyler.
“Yasal İnceleme Gerekçesi (resmî bileşen bloke)” kartında fiyat farkı mesajları	Örneğin yayımlanmış fiyat farkı kuralı, D/B katsayısı, döviz sepeti veya sözleşme tarihi eksik. Kuralı tamamlatın; katsayı varsayılmaz.
Yasal İnceleme Gerekçesi: “{bileşen}: ‘{kod}’ kuralının (rejim ‘{rejim}’) yasal değeri henüz girilmedi (değer bekliyor). Ayarlar › Parametreler › Tersane Stopajı (ortak yasal kurallar) ekranında değeri ve yürürlük tarihini girin; ikinci bir kullanıcı doğrulasın ve yayımlasın.”	Hakediş, değeri henüz girilmemiş bir kurala geldi. Yasal Kural Kümeleri ekranında o kural için değeri ve yürürlük tarihini girin; ikinci kullanıcı doğrulasın, üçüncü kullanıcı yayınlasın, sonra Hesapla. (Mesajdaki yönlendirme Marine’e özgü ekran adını söyler; inşaatta kural yine Yasal Kural Kümeleri ekranındadır.)
Yasal İnceleme Gerekçesi: “{bileşen}: {tarih} tarihinde yürürlükte olan yayımlanmış ‘{kod}’ kuralı yok.”	Hakediş tarihini, hakedişin işveren tipi için kapsayan Yayında satır yok; doğru işveren tipiyle satır ekleyip yayınlayın.
“Aynı kaynağın {0}. dönem hakedişi hâlâ açık; {1}. dönemden önce kapatılmalı.”	Önceki dönemi onaya kadar götürün veya iptal edin.
“Aynı kaynağın {0}. dönem hakedişi onaylanmış; {1}. dönem geriye dönük açılamaz.”	Daha ileri dönem zaten onaylı; dönem numarasını kontrol edin.
“Bu kaynağın {0}. dönemi için zaten bir hakediş var; dönem numarası yeniden kullanılmaz.”	Farklı dönem numarası girin.
“Hakediş yalnız aktif bir kaynak (sözleşme/sipariş) için açılabilir.”	Sözleşmeyi yayınlayın.
“İlerleme verisi eksik: {0}. Eksik veri sıfır sayılmaz; hakediş hesaplanmadı.”	Belirtilen kalemlerin ilerleme verisini tamamlayın.
”‘{0}’ satırının kümülatif ilerlemesi daha önce onaylanan miktarın altında. Düzeltme, önceki dönem düzeltmesi kalemiyle yapılır.”	Metraj önceki onaylı miktardan düşük; kümülatif azaltma doğrudan yapılamaz.
“Hesap güncel değil: hesaptan sonra bakiye, önceki hak edilmiş baz, ölçüm ya da kural değişti. Hakedişi yeniden hesaplayın.”	Hesapla’ya yeniden basın, sonra onaylayın.
“İlerlemeyi ölçen kişi hakedişi onaylayamaz (görevler ayrılığı).”	Başka bir onaylayıcı gerekir.
“Hakedişi onaylayan kişi aynı hakedişe mali onay veremez (görevler ayrılığı).” / “İlerlemeyi ölçen kişi hakedişe mali onay veremez (görevler ayrılığı).”	Finans onayını farklı bir kullanıcı versin.
“Dövizli hakedişin mali onayı için kur türü açıkça seçilmelidir.”	Finans onayı öncesi kur türünü seçin.
“Hakediş tarihi için seçilen türde teyitli bir kur yok; mali onay verilemedi.”	Döviz kurları ekranında o tarih ve türde teyitli kur girin.
“Onaylı (Certified) hakediş değiştirilemez; düzeltme sonraki dönem veya ters kayıt/geçersiz kılma ile yapılır.”	Onaylı hakediş düzenlenmez; ters kayıt veya sonraki dönemde düzeltme yapın.
“Avans mahsubu/teminat iadesi bakiyeyi aşamaz (çift mahsup engeli).” / “Teminat iadesi tutulan bakiyeyi aşamaz.”	Defterdeki bakiyeden büyük tutar girilemez.
“Bir hakediş bileşeninin muhasebe rolüne hesap eşlenmemiş; fiş bütünüyle reddedildi. Hesap planında ilgili rolleri eşleyin.”	Muhasebe ayarlarında ilgili hesap rollerini eşleyin.
“Hakediş tarihinin mali dönemi kapalı; fiş yazılamadı.”	Mali dönem kapalı; dönemi açtırın veya tarihi kontrol edin.
“Hakediş ya da defter hareketi başka bir işlem tarafından zaten yazılmış.” / “Hakediş başka bir işlem tarafından değiştirildi; yenileyip tekrar deneyin.”	Sayfayı Yenile’yin ve tekrar deneyin.
“Bu hakediş işlemi için yetkiniz yok.”	Yukarıdaki yetki listesine bakın.
“Hakediş merkez düğümde girilir; şube düğümünde hakediş yazılamaz.”	İşlemi merkez düğümden yapın.
“Hakediş bu durumdayken bu işlem yapılamaz.”	Düğme o duruma uygun değil; durum rozetini kontrol edin.
“Bu kaynağın hakediş geçmişinin tamamına erişim yetkiniz yok. İşlem reddedildi; kaynağın bütün şubelerine yetkili bir kullanıcı gerekir.”	Şube kapsamı yetersiz; yöneticinizden kapsam isteyin.
“İşlem beklenmeyen bir hata nedeniyle tamamlanamadı. Ayrıntı sistem kaydına yazıldı; tekrar deneyin, sorun sürerse yöneticinize bildirin.”	Genel hata; tekrar deneyin.